1
دانشجوی کارشناسی ارشد ،دانشکده روابط بینالملل، وزارت امور خارجه، تهران، ایران.
2
دانشیار دانشکده روابط بینالملل، وزارت امور خارجه، تهران، ایران.
چکیده
موضوع اصلاحات در «سازمان جهانی تجارت» از زمان تأسیس این سازمان مطرح و مسائلی مانند اصلاح رفتار متمایز و اصلاح سیستم تصمیمگیری بر اساس اجماع همواره مورد بحث بودهاند. اختلافات همیشگی کشورهای توسعهیافته و کشورهای درحالتوسعه و نگاه متفاوت این دو گروه به فلسفه وجودی سازمان تاکنون از به نتیجه رسیدن اصلاحات در سازمان جلوگیری کرده است. کشورهای توسعهیافته هدف نهایی این سازمان را ایجاد تجارت آزاد بین کشورها میدانند و معتقدند تجارت آزاد باید به تجارت الکترونیک و تجارت مالکیت فکری گسترش یابد و در مقابل کشورهای درحالتوسعه، هدف نهایی سازمان را توسعه همه کشورها قلمداد میکنند و تصویب یک نتیجه کلی از مذاکرات «دور توسعه دوحه» را پیششرط شروع مذاکرات جدید برای اصلاح سازمان اعلام مینمایند. علاوه بر این در سالهای گذشته و بعد از ایجاد بحران در رکن حل اختلاف توسط ایالات متحده آمریکا، اصلاح رکن مذکور نیز به یکی از چالشیترین موضوعات در روند اصلاحات سازمان بدل شده است. همچنین رسیدن به اجماع در تصمیمگیریهای سازمان عملاً مکانیسم تصمیمسازی را با بنبست روبهرو ساخته و موضوعات جدیدتر در تجارت بینالملل مانند تجارت الکترونیک نسبت به زمان تأسیس سازمان شرایط متفاوتتری را ایجاد کردهاند. به نظر میرسد مشکلات پیشگفته با توجه به تحولات تأثیرگذار در تجارت بینالملل در سالهای گذشته مانند همهگیری بیماری کرونا و همچنین تغییر رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، نیاز به اصلاحات در سازمان را در سالهای آینده امری اجتنابناپذیر کرده است. بر این اساس پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی به دنبال پاسخ به این مسئله بوده است که مهمترین عوامل مؤثر بر روند اصلاحات سازمان جهانی تجارت کداماند و تأثیر این روند بر آینده سازمان و نظام تجارت بینالملل چگونه خواهد بود.